ایمان صمدی نیا /پژوهشگر دفتر مطالعات دیپلماسی اقتصادی

مقدمه

ازبکستان ، یکی از کشورهای آسیای مرکزی است که با کشورهای افغانستان، تاجیکستان ، ترکمنستان ، قرقیزستان و قزاقستان است. ازبکستان ، کشوری خشک و محصور در خشکی است. مساحت این کشور ،حدود ۴۴۹ هزار کیلومترمربع است و جمعیت این کشور در سال ۲۰۱۷ بالغ بر ۳۳ میلیون نفر برآورد شده است.(۱)

 پایتخت ازبکستان ، شهر تاشکند است . تاشکند کنونی شهری است که دو میلیون نفر با حدود صد ملیت مختلف در کمال صلح و صفا در آن زندگی می‌کنند. صنایع بسیار پیشرفته و متنوع آن تولید هواپیما، تراکتور، اسباب حفاری و ماشین آلاتی را امکان‌پذیر کرده است که همراه با محصولات صنایع سبک و کارخانه‌های تهیه و بسته‌بندی مواد غذایی به هفتاد و پنج کشور جهان صادر می‌شود. تاشکند همچنین یک مرکز عمدهٔ علمی و فرهنگی و مکانی است که آکادمی علوم آسیای مرکزی آکادمی علوم کشاورزی و بسیاری از نهادهای علمی معتبر در آن واقع شده‌اند. جوانانی از شصت کشور جهان در کنار دانشجویان شوروی سابق در بیش از بیست مؤسسه آموزش عالی به تحصیل اشتغال دارند. تعداد زیادی دبیرستان فنی و صدها دبستان و دبیرستان در آن واقع شده است. خدمات پزشکی این شهر از کیفیت خوبی برخوردار است.(۲)

ازبکستان ، پرجمعیت ترین کشور آسیای مرکزی پس از روسیه است. کشور ازبکستان از نظر آب و هوایی گرم بوده و تابستان های داغی دارد. میزان بارش در این کشور کم است و به طور کلی فصل های سرد آن نیز بسیار سرد است؛ یعنی تابستان ها گرم و خشک بوده و زمستان ها نیز بسیار سرد هستند. شرایط سفر به این منطقه در فصل تابستان به ندرت دیده می­ شود. مشخص است که این کشور برای کسانی که سفرهای بهاری را دوست دارند گزینه بسیار عالی است. ازبکستان در آسیای مرکزی و در کنار جاده ابریشم، شامل شهرهای باستانی و تاریخی زیادی است و سمرقند، بخارا، خیوه ، ترمذ و شهرسبز از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین شهرهای این سرزمین هستند.

بر خلاف دیدگاه عموم که تنها افغانستان و تاجیکستان را فارسی زبان می دانند ، ازبکستان نیز یکی از کشورهای فارسی زبان محسوب می شود. آمارها ، فارسی زبانان این کشور را حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد برآورد کرده اند.

ظرفیت های اقتصادی

تولید ناخالص داخلی ازبکستان ، ۴۸٫۷۲ میلیارد دلار آمریکا (۲۰۱۷) می باشد و سرانه تولید ناخالص داخلی این کشور حدود ۱۵۰۰ دلار است. واحد پول کشور ازبکستان ، سوم(UZS) نامیده می شود که معادل ۴.۴۳ ریال ایران است. ازبکستان دارای چهارمین ذخیره بزرگ طلا در جهان است. این کشور سالانه ۸۰ تن طلا از معادن استخراج می‌کند که در دنیا هفتم است. ذخایر مس ازبکستان در جهان دهم و ذخایر اورانیوم آن دوازدهم است. تولید اورانیوم این کشور در دنیا هفتم است.(۳)(۴)

شاخص پیچیدگی بازار ازبکستان ، ۰.۸۳- است و رتبه ۹۶ام را در این شاخص داراست ؛ بدین معنا که ساختار بازار این کشور ، ساختاری ساده و غیرپیچیده است . دقیقا همانند کشورهایی چون افغانستان و عراق که بیشترین میزان صادرات را به آنها داریم . (۵)(۶)

پیشنهادها :

  1. ایران می تواند همکاری های هسته ای خود را با ازبکستان گسترش داده و کالاهای مورد نیاز صنعت هسته ای این کشور، از جمله سانتریفیوژ را تامین کند و خدمات آموزشی و پژوهشی درحوزه های گوناگون صنعت هسته ای را به این کشور صادر کند.
  2. به خاطر گسترش تحریم ها و به منظور حفظ ارزش پول کشور و مقابله با تورم افسارگسیخته ، ایران نیازمند واردات مقادیر زیادی طلا است .طلا از مهم ترین کالاهای صادراتی ازبکستان است . ایران می تواند در مقابل صادرات کالاهای مورد نیاز ازبکستان ، طلا و نقره مورد نیاز خویش را از این کشور وارد کرده و تهاتر کالایی بسیار باارزشی را با این کشور انجام دهد.
  3. تولیدات قطعات خودرو به دلیل عرضه زیاد و تقاضای نسبتا کم در کشور ما با مازاد ظرفیت بسیاری رو به روست و از طرفی به دلیل  این که ایران تکنولوژی های خوبی در این زمینه دارد ، می تواند صنعت قطعات خودروی خود را به سمت تامین قطعات خودروهای خارجی پیش ببرد. با توجه به این که ازبکستان بازاری با ارزش تقریبا یک میلیارد دلاری در حوزه خودرو و قطعات آن دارد ، می تواند بازار مناسبی برای فروش انواع خودرو و ماشین های حمل و نقلی و قطعات آن ها به خصوص تایر باشد. به این دلیل که ازبکستان ، تابستان های بسیار گرم و خشک و زمستان های بسیار سردی دارد ، فرسودگی تایر در این کشور بسیار بالاست فلذا بازار مناسبی برای فروش تایر محسوب می شود. این شرایط در دیگر کشورهای آسیای میانه ، ازجمله روسیه ، قرقیزستان ،قزاقستان، ترکمنستان و گرجستان حکم فرما است. ایران در تولید انواع تایر دارای مزیت رقابتی ویژه ای است و شرکت های بسیاری از جمله ایران تایر، کویر تایر، یزدتایر، بارز و … در این حوزه فعال هستند و می توانند حضور پررنگی را در بازارهای آسیای میانه داشته باشند.
  4. کشورهای آسیای میانه ، به خصوص ازبکستان ، ترکمنستان ، قزاقستان و قرقیزستان به دلیل این که اقتصادهای کشاورزی محور اند و کشاورزی و صنایع تبدیلی مرتبط با آن ، نقش پررنگی در اقتصاد آنها دارد ، بازار خوبی برای تجهیزات کشاورزی می باشند . برای مثال بنا بر آمار سایت oec.world تنها درکشورهای آسیای میانه بالغ بر ۴۰۰ میلیون دلار ظرفیت صادرات تراکتور وجود دارد که با ارتقای صنعت تراکتورسازی می توانیم از این ظرفیت بسیارعالی استفاده کنیم . شایسته است که شرکت تراکتورسازی ایران ، با ورود به این عرصه رقابتی و تولید محصول با کیفیت در استاندارد جهانی و همچنین انجام فعالیت های بازاریابی بین الملل از این ظرفیت عظیم و فرصت قابل توجه استفاده کرده و صادرات را رونق بخشد.
  5. با توجه به ظرفیت بسیار گسترده کشاورزی در آسیای میانه ، می توان با گسترش صنایع تبدیلی در استان های شمالی و خرید محصولات کشاورزی این کشورها و صادرات محصولات تولیدی ، مشاغل بسیاری را در این حوزه با هزینه بسیار پایین ایجاد کرده و درآمدهای صادراتی را افزایش داد .
  6. ایران دارای ظرفیت عظیمی در تولید انواع پمپ (هوا و مایعات ) می باشد . شرکت هایی چون پمپ مایه ، صنایع وکیوم پارس، گروه صنعتی اسپادان ، بهسان از جمله شرکت های فعال در این حوزه ها هستند . می توانیم از این ظرفیت برای صادرات به کشورهای آسیای میانه که بازار گسترده ای در این حوزه دارند و بالغ بر یک میلیارد دلار ظرفیت بازار این حوزه است که می توان با برنامه ریزی سه ساله در این حوزه ، ۲۰ درصد نیاز بازار های آسیای میانه را تولید کرد و حداقل ۲۰۰ میلیون دلار ارزآوری برای کشور ایجاد کرد.
  7. با توجه به این که در اسناد استراتژیک کشور ، از جمله سند چشم انداز ۱۴۰۴ بر نقش ایران به عنوان هاب انرژی منطقه ای تاکید شده است ، می توان همکاری های سرمایه گذاری و تولیدی را درحوزه تولید نفت و گاز ، گسترش داد و با استفاده از خطوط گازی و نفتی میان ایران و ترکیه ، نفت و گازهای تولیدی آسیای میانه را به اروپا رساند. از آنجا که اروپا در تلاش است که وابستگی گاز ونفت خویش به روسیه را کاهش دهد ، این هدف کاملا واقع بینانه و شدنی است و تلاش مسئولان امر را می طلبد.

منابع :

  1. https://www.worldometers.info/world-population/uzbekistan-population/
  2. https://fa.wikivoyage.org/wiki/%D8%A7%D8%B2%D8%A8%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86
  3. https://www.world-nuclear.org/information-library/nuclear-fuel-cycle/uranium-resources/supply-of-uranium.aspx
  4. http://www.bgs.ac.uk/mineralsuk/statistics/worldStatistics.html
  5. https://oec.world/en/rankings/country/eci/
  6. https://oec.world/en/profile/country/uzb/

0 دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *