گروه ABCD؛ چهار غول تجارت جهانی غلات
گروه ABCD به چهار شرکت بزرگ تجارت جهانی غلات شامل Archer Daniels Midland (ADM)، Bunge، Cargill و Louis Dreyfus Company (LDC) اطلاق میشود. این شرکتها که ریشههای آنها به قرن نوزدهم بازمیگردد، طی دههها به بازیگران اصلی زنجیره تأمین جهانی محصولات کشاورزی تبدیل شدهاند. فعالیت آنها تنها به خرید و فروش غلات محدود نیست بلکه تمامی مراحل از تولید، فرآوری، ذخیرهسازی، حملونقل تا توزیع محصولات کشاورزی را دربر میگیرد. این جایگاه قدرت قابلتوجهی در تعیین قیمتها، جهتدهی به بازارهای جهانی و اثرگذاری بر سیاستهای امنیت غذایی کشورها به آنها بخشیده است.
از نظر ملیت و ساختار مالکیت سه شرکت ADM، Bunge و Cargill ریشه آمریکایی دارند. کارگیل بزرگترین شرکت خصوصی خانوادگی ایالات متحده است و ADM نیز یک شرکت سهامی عام آمریکایی محسوب میشود. Bunge اگرچه به تازگی محل ثبت خود را از برمودا به سوئیس منتقل کرده اما همچنان یکی از بزرگترین شرکتهای کشاورزی فعال در قاره آمریکا است. در مقابل، Louis Dreyfus Company یک شرکت چندملیتی هلندی-فرانسوی با دفتر مرکزی در هلند است که در سال ۲۰۲۱، ۴۵ درصد از سهام آن به شرکت سرمایهگذاری دولتی ADQ ابوظبی واگذار شد. این ترکیب مالکیتی، به ویژه حضور پررنگ شرکتهای آمریکایی، ابعاد ژئوپلیتیکی و دیپلماسی اقتصادی فعالیتهای گروه ABCD را در سطح جهان از جمله در روابط با کشورهایی نظیر ایران، برجسته میسازد.
گروه ABCD بر اساس برآوردها تقریباً ۷۰ درصد تجارت جهانی غلات و دانههای روغنی را در اختیار دارد. این شرکتها با تکیه بر شبکه گسترده لجستیکی خود شامل بنادر، ناوگان حملونقل، سیلوها و کارخانههای فرآوری، محصولات کشاورزی را از مراکز تولید به بازارهای مصرف جهانی منتقل میکنند. این ظرفیت، بهویژه در شرایط بحران و اختلال در زنجیرههای تأمین، اهمیت راهبردی آنها را دوچندان کرده و آنها را به یکی از ارکان اصلی امنیت غذایی جهان تبدیل کرده است.
با وجود تحریمهای اقتصادی، شرکتهای گروه ABCD، بهویژه کارگیل و بانگی، همچنان از طریق معافیتهای بشردوستانه نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی ایران ایفا کردهاند. ایران همواره از مشتریان مهم این شرکتها بوده و سالانه حدود ۲ تا ۳ میلیارد دلار غلات و نهادههای دامی از آنها وارد کرده است؛ رقمی که حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد نیاز وارداتی کشور به این اقلام را پوشش میدهد. کنجاله سویا (۱.۱۶ میلیارد دلار)، سویا (۱.۱ میلیارد دلار) و ذرت (۱.۰۷ میلیارد دلار) مهمترین اقلام وارداتی ایران در سال ۲۰۲۴ بودهاند. این شرکتها با اتکا به شبکه لجستیکی گسترده و دسترسی به منابع تولید، بهویژه در آمریکای جنوبی، سهم قابلتوجهی در تأمین این نیازها داشتهاند.
با وجود انتقادهایی که نسبت به قدرت انحصاری و تأثیر این شرکتها بر نوسانات قیمت مواد غذایی مطرح است، نقش آنها در حفظ جریان پایدار تجارت جهانی غذا انکارناپذیر است. توانایی در مدیریت ریسک، سرمایهگذاری در فناوریهای نوین کشاورزی و بهینهسازی زنجیرههای تأمین، این شرکتها را در مواجهه با چالشهایی مانند تغییرات اقلیمی، رشد جمعیت و بحرانهای اقتصادی به بازیگرانی کلیدی تبدیل کرده است. از این رو، گروه ABCD نهتنها چهار شرکت بزرگ تجاری، بلکه نهادهایی با نفوذ ساختاری در معماری امنیت غذایی و دیپلماسی اقتصادی جهان محسوب میشوند.