شرکت نفت عربستان سعودی (آرامکو)
Saudi Arabian Oil Company (Saudi Aramco)؛ شرکت سهامی عام با مالکیت اکثریت دولتی (Public, majority state-owned) است. ریشه آن به ۱۹۳۳ بازمیگردد که امتیاز اکتشاف نفت به شرکت استاندارد اویل کالیفرنیا واگذار شد و شرکت کالیفرنیا-عربیِ استاندارد اویل (CASOC) تأسیس گردید. پس از کشف تجاری نفت در ۱۹۳۸ و تغییر نام به Arabian American Oil Company (Aramco) در ۱۹۴۴، دولت سعودی از ۱۹۷۳ بهتدریج سهام شرکای آمریکایی را خرید و تا ۱۹۸۰ به مالکیت ۱۰۰ درصدی رسید؛ سپس با فرمان سلطنتی ۱۹۸۸، شرکت کنونی با سرمایهای ۶۰ میلیارد ریال شکل گرفت. امروزه دولت عربستان حدود ۸۲٪ سهام، صندوق سرمایهگذاری عمومی (PIF) ۱۲٪ و عموم سهامداران مابقی را در اختیار دارند. دبیرخانه و دفتر مرکزی در شهر ظهران، استان شرقیه عربستان واقع است.
مأموریت اصلی آرامکو بهعنوان شرکت ملی نفت عربستان، تأمین پایدار درآمدهای نفتی دولت، مدیریت ذخایر عظیم هیدروکربنی (بیش از ۲۴۷ میلیارد بشکه معادل نفت) و تأمینکنندگی انرژی جهانی است. این شرکت فعالیت خود را از اکتشاف و تولید تا پالایش، پتروشیمی، بازرگانی و توزیع جهانی گسترش داده و بزرگترین شبکه تکپارچه گاز جهان (Master Gas System) را اداره میکند. استراتژی کلان آن، تبدیلشدن به شرکت پیشرو یکپارچه انرژی و مواد شیمیایی در جهان، توسعه ظرفیتهای پاییندستی و کاهش شدت انتشار گازهای گلخانهای است.
در سهماهه اول ۲۰۲۶، آرامکو درآمد خالص تعدیلشدهای معادل ۳۳.۶ میلیارد دلار (رشد ۲۶ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل) گزارش کرد و سود پایه سهام را ۳.۵ درصد افزایش داد. خط لوله استراتژیک شرق-غرب به حداکثر ظرفیت ۷ میلیون بشکه در روز رسید تا صادرات از ساحل غربی عربستان در شرایط اختلال تنگه هرمز تضمین شود. سرمایهگذاریهای این دوره ۱۲.۱ میلیارد دلار بود که نشاندهنده تعهد به توسعه زیرساخت و افزایش ظرفیت تولید است. این شرکت همچنان بزرگترین تولیدکننده نفت جهان با تولید روزانه حدود ۱۲.۶ میلیون بشکه معادل نفت باقی مانده است.
آرامکو بهعنوان ستون فقرات اقتصاد عربستان و بزرگترین رقیب نفتی ایران در منطقه، نقش محوری در سیاستگذاری اوپک پلاس ایفا میکند جایی که سهمیهبندی تولید عربستان مستقیماً بر فضای بازار صادرات نفت ایران تأثیر میگذارد. حمله پهپادی ۲۰۱۹ به تأسیسات Abqaiq و Khurais و همچنین تنشهای اخیر در تنگه هرمز، امنیت زیرساختهای این شرکت را به مسئلهای راهبردی برای امنیت انرژی جهانی و منطقه خلیجفارس تبدیل کرده است.