به گزارش پایگاه خبری گاردین، مکانیسم ماشه مسأله ای است که مدت ها در فضای سیاسی و رسانهای ایران بسیار مورد توجه قرار گرفته و در روزهای اخیر وارد فضای جدیدی شده است. از همین رو، فعالیت وزارت امورخارجه ایران در انجام دیپلماسی فشرده را فعال کرده است. معادلات مختلفی درباره فعال سازی یا عدم فعال سازی این مکانیسم مطرح شده که کارشناسان سیاسی دیدگاه های خود را درباره هر کدام از معادلات بیان کردهاند.
گاردین در ابتدا محور اصلی اختلاف میان ایران و E3 را امتناع ایران از اجازه بازگشت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به سایتهای هستهای خود پس از حمله متجاوزانه مشترک رژیم صهیونیستی و آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵ (جنگ تحمیلی ۱۲ روزه) عنوان میکند.
در ادامه بیان میکند که قدرتهای اروپایی (فرانسه، انگلیس و آلمان که به E3 معروفند) با استناد به این موضوع، تهدید کردهاند که با فعال کردن مکانیسم ماشه(Snapback) تمام تحریمهای پیشین سازمان ملل را قبل از تاریخ انقضای توافق هستهای وین (۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ / ۲۶ مهر ۱۴۰۴) فعال کنند.
طبق گزارش گاردین، ایران در مذاکرات روز گذشته خواهان یک مهلت شش ماهه برای به سرانجام رسیدن مذاکرات را کرده است اما از طرفی دیگر اروپاییها موافقت با یک مهلت ششماهه جدید را منوط به سه شرط اصلی کردهاند:
۱.ازسرگیری فوری بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی.
۲.شفافسازی در مورد میزان و سطح ذخایر اورانیوم غنیشده ایران.
۳.بازگشت ایران به میز مذاکره برای گفتوگو با آمریکا (حتی غیرمستقیم و با میانجیگری).
گاردین در ادامه موضع طرفین را درمورد مباحث مطرح شده بیان میکند و موضع معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران پس از دیدار با E3 در ژنو را تاکید بر تعهد ایران به دیپلماسی و یافتن یک راهحل «برد-برد» میداند. اما در ادامه اشاره میکند که موضع رسمی ایران رد مذاکره مستقیم با واشنگتن و درخواست برای یک «برنامه جدید» با آژانس به بهانه خسارات ناشی از حمله است.
روسیه هم به عنوان متحد ایران، پیشنویس قطعنامهای را در شورای امنیت توزیع کرده که خواستار تمدید ششماهه مهلت مکانیسم ماشه (با قابلیت تمدید بیشتر) است. گزارشهای گاردین حاکی از تمایل مسکو برای حمایت از ایران در این زمینه است. اما طرف اروپایی(E3) با بیاعتمادی نسبت به مواضع ایران اعلام کرده است که تا پایان اوت (اوایل شهریور) صبر خواهند کرد تا «جدیت» ایران را ارزیابی کنند. آنها به وضوح اعلام کردهاند که در صورت احساس «اتلاف وقت» توسط ایران، تحریمها را بازمیگردانند.
گاردین در ادامه گزارش خود از معادلاتی جدید پرده بر میدارد و بیان میکند که اروپا قصد دارد در صورت تصمیم به تحریم، تا پایان ماه اوت اقدام رسمی کند تا از دوران ریاست دورهای روسیه بر شورای امنیت در سپتامبر (شهریور/مهر) عبور کند و مانع کارشکنی احتمالی مسکو شود. از سوی دیگر، پیشنهاد روسیه برای تمدید مهلت، دقیقاً به دلیل خنثیسازی این استراتژی و به دست آوردن زمان بیشتر برای دیپلماسی ایران است.
گاردین در پایان جمعبندی و چشماندازی از این مذاکرات را به این صورت مطرح میکند که بازی دیپلماتیک فعلی حول محور «زمان» و «جدیت» میچرخد و از طرفی اروپا برای اعمال فشار حداکثری و وادار کردن ایران به عقبنشینی، تحریم را در دستور کار دارد. روسیه نیز سعی دارد با حمایت از ایران، این فشار را خنثی و زمان بخرد. اما نتیجه نهایی به ارزیابی E3 از حسن نیت ایران در مذاکرات ژنو و همچنین مانورهای سیاسی در شورای امنیت بستگی دارد. احتمال فعالسازی تحریمها در صورت عدم کوتاهآیی ایران، بالا ارزیابی میشود.
رصد حاضر توسط میثم شرافتی نیا، پژوهشگر اندیشکده دیپلماسی اقتصادی ترجمه و تحلیل شده است