سازمان تجارت جهانی: هوش مصنوعی آماده است تا تجارت جهانی را متحول کند

گزارش اخیر سازمان تجارت جهانی در سپتامبر ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که هوش مصنوعی ظرفیت آن را دارد که تا سال ۲۰۴۰ ساختار تجارت جهانی را به‌طور اساسی متحول کند. بر اساس برآوردهای این گزارش، استفاده گسترده از فناوری‌های هوش مصنوعی می‌تواند ارزش تجارت کالا و خدمات را حدود ۳۴ تا ۳۷ درصد افزایش دهد و تولید ناخالص داخلی جهانی را نیز بین ۱۲ تا ۱۳ درصد رشد دهد.

 مهم‌ترین اثرات مثبت این تحول در کاهش هزینه‌های لجستیکی، تسهیل تطبیق با مقررات و بهبود ارتباطات بین‌المللی دیده می‌شود. برای نمونه، ترجمه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی به کسب‌وکارهای کوچک و متوسط کمک می‌کند تا راحت‌تر به بازارهای جهانی دسترسی پیدا کنند. همچنین اگر کشورها به‌ویژه در حال توسعه بتوانند زیرساخت‌های دیجیتال خود را ارتقا دهند، صادرات آن‌ها می‌تواند تا بیش از ۱۰ درصد افزایش یابد.

با این حال، سازمان تجارت جهانی هشدار داده است که نبود سیاست‌های مناسب می‌تواند موجب تعمیق شکاف‌های اقتصادی شود؛ به‌ویژه کشورها و گروه‌هایی که به فناوری و مهارت‌های لازم دسترسی ندارند ممکن است عقب بمانند. این تحول همچنین بر بازار کار تأثیرگذار خواهد بود؛ برخی مشاغل حذف یا دگرگون می‌شوند و در عین حال فرصت‌های شغلی تازه‌ای ایجاد می‌گردد. برای مدیریت این تغییرات، سرمایه‌گذاری در آموزش، مهارت‌آموزی مجدد و شبکه‌های حمایتی اجتماعی ضروری است.

در سطح سیاست‌گذاری کلان نیز تدوین مقررات شفاف و پیش‌بینی‌پذیر، کاهش موانع تجاری به‌ویژه بر کالاهای حیاتی مانند نیمه‌هادی‌ها و حمایت از توسعه فناوری نقش تعیین‌کننده‌ای در توزیع عادلانه منافع این تحول خواهند داشت. این گزارش بر این نکته تأکید دارد که آینده تجارت جهانی در عصر هوش مصنوعی نه تنها به ظرفیت فناوری بلکه به کیفیت سیاست‌گذاری‌ها و میزان آمادگی کشورها برای بهره‌گیری از آن وابسته است.