جنگی که موازنه خاورمیانه را تغییر نداد؛ بازگشت ایران به مرکز معادلات منطقه

فارن افرز در گزارش اخیر خود عنوان کرد برخلاف تصور اولیه جنگ های اخیر نه خاورمیانه را دگرگون کرده و نه موازنه های امنیت منطقه را تغییر داده است. اگرچه ایران، اسرائیل و کشورهای عربی هزینه های سنگینی متحمل شده اند اما ساختار اصلی رقابت ها همچنان پابرجاست و آتش بس نیز نتوانسته نظم جدیدی ایجاد کند. از نگاه نویسنده مهم ترین نتیجه جنگ، تثبیت دوباره نقش ایران در معادلات امنیت و اقتصاد منطقه بوده است.

جنگ برخلاف اهداف اولیه، به تضعیف جایگاه منطقه‌ای ایران منجر نشد. ایران پس از تحمل ضربات سنگین نظامی و اقتصادی با اتکا به اهرم تنگه هرمز توانست جایگاه خود را بازیابد. تهران با بهره‌گیری از اهرم راهبردی تنگه هرمز نشان داد که قادر است بر اقتصاد بین الملل اثر بگذارد. به همین دلیل جنگی که با هدف تضعیف یا تغییر نظام سیاسی ایران آغاز شد در نهایت به احیای موقعیت راهبردی جمهور اسلامی ایران انجامید.

از سوی دیگر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس برخلاف سال های گذشته دیگر نمی توانند خود را از پیامدهای جنگ دور نگه دارند. حملات ایران به زیرساخت های انرژی، فرودگاه ها و مراکز اقتصادی این کشورها نشان داد که تداوم درگیری مستقیما برنامه های آنها برای توسعه گردشگری، جذب سرمایه گذاری خارجی و کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی را تهدید می کند. به همین دلیل دولت های عربی درپی کاهش تنش‌ها و محدود شدن پیامدهای امنیتی ناشی از تقابل با ایران هستند

مقاله تصریح می‌کند که اقتصاد جهانی به عبور آزاد و ایمن از تنگه هرمز وابسته است. بر همین اساس، نویسنده خواستار ایجاد یک چارچوب چندجانبه برای مدیریت امنیت این آبراه با محوریت آمریکا و مشارکت سایر قدرت‌های جهانی و کشورهای خلیج فارس است. به باور نویسنده الگوهایی مانند رژیم‌های حقوقی کانال سوئز، تنگه‌های ترکیه و تنگه مالاکا می‌توانند مبنای تقسیم مسئولیت امنیت تنگه هرمز میان بازیگران مختلف قرار گیرند

در جمع‌بندی گزارش عنوان می‌کند که راهبرد فشار نظامی علیه ایران به اهداف خود دست نیافته و تنها بر پیچیدگی‌های امنیتی منطقه افزوده است. به اعتقاد وی کاهش تنش‌ها مستلزم به رسمیت شناختن نقش ایران در معادلات منطقه‌ای و بهره‌گیری از دیپلماسی است؛ در غیر این صورت خطر تداوم بی‌ثباتی و درگیری در خاورمیانه پابرجا خواهد ماند.