اصطلاح بانکهای فراساحلی (Offshore) به هر بانکی اشاره دارد که در خارج از کشوری که فرد متقاضی افتتاح حساب در آن زندگی میکند واقع شده است. از همینرو باید گفت کارکرد و ایده اینگونه از بانکها با روند توسعه مناطق آزاد تجاری صنعتی درهم آمیختگی دارد. البته گفتنی است که برخی از مناطق آزاد، بخشهای مالی خود را از بانکداری فراساحلی دور کردهاند. زیرا بر این عقیده بودهاند که تنظیم صحیح آن مشکل است و میتواند منجر به رسوایی مالی شود. بطور اساسی هدف از ایجاد بانکهای فراساحلی جلوگیری از اثرات شرایط ناگهانی(سیاسی، اقتصادی و ..) ایجاد شده در کشور اصلی بر روی سپرده هاست.
ادبیات و تحقق اجرایی ایده بانکهای فراساحلی از دهه ۱۹۷۰ آغاز و گسترش یافت تا امروز قریب به ۶۰ کشور جهان برخوردار از تأسیس واحدهای بانکی فراساحلی هستند. هرچند در گذشته بانکداری فراساحلی با اقتصاد زیرزمینی و جرائم سازمانیافته، فرار مالیاتی و پولشویی عجین شده بود؛ اما در حال حاضر، مقررات این نوع از بانکداری بهطور تصاعدی در همه حوزهها افزایش یافته است وکیفیت مقررات توسط نهادهای فراملی مانند صندوق بینالمللی پول (IMF) نظارت میشود.
مطابق گزارشهای رسمی محبوبترین مراکز مالی فراساحلی در مناطق آزاد با سابقه ثبات سیاسی و اقتصادی هستند. از نظر تعداد مراکز بانکی فراساحلی و از نظر مبلغ کل سپرده در این نوع بانک، ایالات متحده آمریکا، سوئیس و جزایر کیمن (واقع در دریای کارائیب) در رتبههای نحست هستند. هرچند کشورهایی مثل چین، بحرین، برمودا، جزایر ویریجین، دومینیکا، ماکائو، پاناما، هنگ کنگ، ژاپن، فیلیپین، سنگاپور، تایلند، لوکزامبورگ، اروگوئه نیز برخوردار از توسعه این بانکداری بودهاند. بنابرهمین برخی از کارشناسان بر این باورند که نیمی از سرمایه جهان از طریق مراکز فراساحلی جریان دارد. تا جایی که برآوردها نشان میدهد بیش از ۵۰٪ از ذخیره پول جهان از طریق مراکز فراساحلی جابجا میشود. این مراکز در سال ۲۰۲۱، حدود ۱۳.۶ تریلیون دلار (معادل ۹٪ از تولید ناخالص داخلی جهانی) ثروت فراساحلی اعلامنشده را در خود جای دادهاند و بیش از ۴۰٪ از سپردههای فرامرزی جهانی را در سال ۲۰۲۱ میزبانی کردهاند.
از مهمترین معایب بانکداری فراساحلی میتوان به موارد زیر اشاره داشت:
-سطح شفافیت پایین
-پوشش بیمهای کم
– هزینههای نگهداری
از سوی دیگر برخی از مهمترین مزایای بانکداری فراساحلی نیز عبارتند از:
-مالیات کمتر
-حفظ حریم خصوصی و محرمانگی
-ثبات و استقلال از نوسانات سیاسی اقتصادی سرزمین اصلی
-در دسترس بودن
-کمک به گردش مالی و پرداختهای لازم در شرایط تحریمهای اقتصادی بینالمللی